Diyabet, yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir metabolizma hastalığıdır. Diyabet bir diğer adıyla şeker hastalığı, genetik faktörlerin yanı sıra uzun süreli hareketsizlik ve yanlış beslenme sonucu oluşabilmektedir.
Aşağıda, diyabet hastalığına dair tüm merak edilenleri yanıtlayacağız. Öğrenmek için okumaya devam edin.
Diyabet Nedir?
Diyabet (şeker hastalığı), vücudun ihtiyacı olan insülin hormonunu yeterli miktarda üretememesi ya da mevcut insülinin etkisini gösterememesi metabolik bir hastalık olarak bilinir. Şeker hastalarınınn kan şekeri miktarı normalin üzerindedir.
İnsülin, pankreastaki beta hücrelerinde üretilen ve kandaki şeker (glukoz) miktarını kontrol eden bir hormondur. İnsülin besin yoluyla ve karbonhidrat formunda vücuda alınır. İnsulin hormonu yetersizliği veya işlevsizliği durumunda kandaki şeker değeri yükselir ve şeker hastalığı oluşur.
Kan Şekeri Nedir?
Kan şekeri, en basit ifadeyle vücuttaki glikozdur. Glikoz, kan aracılığıyla hücrelere enerji aktarır. Kan şekeri ise, glikoz miktarını ölçer. Sağlıklı bir bireydeki kan şekeri değeri 70-120 mg/dL arasında olmalıdır. Diyabet sorunu olan kişilerde insülin yeterince üretilemez ve kan şekeri değeri yükselir. Kandaki glikoz değeri, özellikle yemek yedikten sonra yükselir.
Diyabet Kimlerde Görülür?
Diyabet, her yaş grubunda görülebilen bir hastalıktır. Yani yeni doğan bir bebekte de, 70 yaşında bir bireyde de şeker hastalığı oluşabilmektedir. Diyabetin en yaygın semptomları orta yaş ve üzerinde görülmektedir.
Özellikle hareketsiz bir yaşam tarzı sürenler için diyabet kaçınılmaz olabiliyor. Günün önemli bir kısmını masa başında geçiriyorsanız, uzun süreli hareketsizlik sonrası diyabet riski taşırsınız.
Masa başı çalışanların kolaylıkla uygulayabileceği egzersiz önerileri için Ofis Çalışanları İçin Kolay Egzersiz Rutinleri adlı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Diyabet (Şeker Hastalığı) Belirtileri Nelerdir?
Belirtilerin çoğu, diyabeti erken teşhis edebilmeye yardımcı olur. Şeker hastalığının belirtileri çeşitli faktörlere bağlıdır. Bu semptomların sıklığı, diyabet evrelerini belirlemede önemlidir. Mevcut semptomlar, diyabet için doğru tedavi yolunu belirlemeniz için bir işarettir. En yaygın diyabet hastalığı belirtileri aşağıda belirtilmiştir.
- Sık sık idrara çıkma
- Ağız kuruluğu ve artan susuzluk hissi
- El ve ayakların uyuşması
- Hızlı kilo kaybı
- Bulanık görme
- Yaraların iyileşmemesi
- Erken acıkma
- Yorgunluk hissi ve halsizlik
- Ayak tabanının yanması
- Sinirlilik ve değişken ruh hali
- Cilt kuruması
Diyabetin belirtileri bireyden bireye değişiklik gösterse de yaygın görülen semptomlar yukarıdaki gibidir. Bununla birlikte diyabetin türüne göre de semptomlarda değişiklik gözlemlenebilir.
Kan Şekerini Dengede Tutmak İçin Neler Yapılabilir?
Kan şekeri değerinin, diyabet hastalığı için önemini yukarıda açıkladık. Peki, kan şekerini dengede tutmak için neler yapılabilir? Ya da kan şekeri dalgalanmaları için nasıl beslenilmeli?
- Karbonhidrat Tüketimini Kontrol Edin
- Lifli Beslenin
- Kaliteli Uyku Uyuyun
- Stresi Yönetin
- Düzenli Egzersiz Yapın
- Kaliteli Protein Tüketimini Artırın
- Baharat Tüketebilirsiniz
- Yeterli Su Tüketin
Kan şekerini dengede tutmak için, beslenme alışkanlıklarınızı gözden geçirmeli ve aynı zamanda günlük rutinlerinizde spora yer vermelisiniz. Yukarıda saydıklarımız hakkında çok fazla bilgi almak için okumaya devam edin.
1. Karbonhidrat Tüketimini Kontrol Edin
Öncelikle kan şekeri seviyesinin dengede kalması için tüketilen karbonhidrat miktarına dikkat etmelisiniz. İşlenmiş karbonhidratlar olarak bilinen makarna, ekmek ya da tatlıları daha kontrollü tüketmeye özen gösterin.
2. Lifli Beslenin
Lifli gıdaların en önemli özelliği şeker emilimini yavaşlatmasıdır. Bu sayede kan şekeri dengelenir. Beslenme rutininize özellikle baklagil ya da lif değeri yüksek meyve ve sebzeleri ekleyebilirsiniz.
3. Kaliteli Uyku Uyuyun
Yetersiz veya kalitesiz uyku, kan şekerini olumsuz etkileyen önemli bir faktördür. Düzensiz uyku, stres hormonu olarak bilinen kortizol ve iştah hormonu olan ghrelini artırak kan şekerini etkiler.
4. Stresi Yönetin
Çoğu hastalık gibi diyabetin de başı strestir. Stres, kandaki şeker düzeyini etkilemektedir. Artan stres, kandaki şeker seviyesini artırır ve diyabeti tetikler.
5. Düzenli Egzersiz Yapın
Düzenli spor yapmak, insülin duyarlılığını artırır ve bu sayede kan şekerini dengede tutmanıza yardımcı olur. Şeker hastalığı riski taşıyan kişilerin bol bol egzersiz yapması önerilmektedir.
6. Kaliteli Protein Tüketimini Artırın
Güne protein dolu bir kahvaltıyla başlamak, açlık seviyesini kontrol etmenizi sağlar. Buradaki kaliteli proteinden kasıt, kırmızı et, organik tavuk, yumurta, avokado ve tazı balık türevleridir.
7. Baharat Tüketebilirsiniz
Kan şekerini dengede tutmak için tüketebileceğiniz en önemli baharatlar çemen otu ve tarçındır. Bu tür baharatlar, karbonhidrat sindirimini yavaşlatarak kan şekerini dengeler.
8. Yeterli Su Tüketin
Yukarıda saydıklarımıza ek olarak yeterli miktarda su içmemekte kan şekerini artırır. Uzun süreli susuzluk sonrası böbrekler sıvı tutar ve vasopressin hormonunu üreterek idrar çıkışında artış gözlemlenir.
Bilgi almak isteyebilirsiniz: Sağlıklı Yaşamı Etkileyen ve Kolesterolü Düşüren 5 Yiyecek Türü
Diyabet Hastaları Spor Yaparken Nelere Dikkat Etmelidir?
Diyabet hastalarının antrenman yaparken nelere dikkat etmesi gerektiğini biliyor musunuz? İşte yanıtı:
- Egzersize başlamadan önce doktor onayı alınmalıdır.
- Egzersize göre ayakkabı seçimi yapılmalıdır.
- Kalp sorunu olan kişilerin tek başına spor yapmaması önerilmektedir.
- Spor yaparken ayaklarda sıvı toplaması sorunu yaşıyorsanız mutlaka doktora başvurun.
- Farklı bir egzersiz denerken ya da egzersizin temposunu artırırken her 30 dakikada bir kan şekeri değeri ölçülmelidir.
- Egzersiz esnasında sıvı kaybını önlemek için bol miktarda su tüketilmelidir.
- Diyabeti olan kişiler ayakta herhangi bir duyu kaybı yaşıyorsa, bisiklet sürme veya yüzme gibi aktiviteleri deneyebilirler.
- Şeker hastalığı olan kişilerin egzersiz sırasında yanında kraker veya meyve suyu bulundurması önerilmektedir.
Şeker Hastaları Nasıl Spor Yapmalı?
Diyabet hakkında merak edilen soruların başında spor yapmak diyabete iyi gelir mi? yer alıyor. Netleştirmek için bu soruya kesinlikle evet cevabını verebiliriz. Sonuçta, uzun süreli hareketsizlik ve obezite diyabetin en yaygın risk faktörleridir.
Öyleyse, diyabet hastaları hangi sporları yapabilir? Ya da diyabet hastaları için antrenman nasıl olmalı?
1. Dayanıklılık Egzersizleri
Dayanıklılık egzersizleri uzun süreli ve hafif tempoludur. Nefes alışverişini uzun tutan ve kalp atış hızını artıran dayanıklılık egzersizleri, diyabeti olan kişiler için olmazsa olmazdır. Koşu, bisiklet sürme, yüzme veya yürüyüş yaygın olanlarıdır.
2. Kuvvet Egzersizleri
Kuvvet antrenmanları, çeşitli ağırlık ve aletlerle yapılmaktadır. Diyabeti olan kişiler için kuvvet egzersizleri, kasları çalıştırarak fiziksel aktivite yetkinliğini artırır. Bu nedenle şeker hastaları antrenmanlarında kuvvet egzersizlerine mutlaka yer vermelidir.
3. Esneme Egzersizleri
Esneme egzersizleri yaparak kaslarını güçlendirebilir ve vücudu spora alıştırabilirsiniz. Esneme hareketlerini doğru şekilde yaptıkça diğer hareketleri de kolaylıkla yaparsınız. Spor öncesi ve sonrası mutlaka esneme egzersizleri yapılmalıdır.
Sağlıklı yaşam ve spora dair çok daha fazla blog yazısı için Sporsepeti’nin Spor Kütüphanesi’ni ziyaret edebilirsiniz. Hemen göz atın!