Spor tarihinin oluşumunda atalarımızın katkısı büyüktür. Konargöçer yaşam tarzından itibaren spor, milletlerarası birlik ve beraberliğin sürdürülmesinde aracılık yapmıştır. Bununla birlikte Türkler de dahil olmak üzere her millet atalarından kalan sporların nesilden nesile aktarılması için çaba göstermektedir.
Öyleyse, geleneksel türk sporlarımız nelerdir? Bu yazıda Türk ata sporları ve milli sporlarımızı ele alacağız.Tüm detaylar için okumaya devam edin.
Geleneksel Ata Sporlarımız Nelerdir?
Uzun yıllar boyunca göçebe bir yaşam tarzı sürdüren Türklerde sporun önemli bir yeri vardır. Türk kültüründe spor, savaş zamanlarının yanı sıra günlük yaşantı ve özel günlerde de etkisini sürdürmüştür. Özellikle atlı oyunlar spor tarihinin gelişimine büyük katkı sağlamıştır. O halde, milli sporlarımız nelerdir? Yanıtına birlikte bakalım.
- Cirit Atma
- Güreş
- Binicilik
- Okçuluk
- Çevgan
- Gökbörü
- Matrak
- Atıcılık
- Kızbörü
- Tepük
Aşağıda, bu saydığımız türk sporlarının tarihi kökenlerinden, ortaya çıkışından ve nasıl oynandığından bahsedeceğiz.
1- Cirit Atma
Türklerin geleneksel sporlarından biri olan cirit, at üzerinde karşılıklı iki takım arasında oynanır. Oyundaki amaç, cirit ve süngünün rakibe karşı isabetli bir şekilde atılmasıdır. Halk arasında atlı savaş olarak da bilinmektedir.
Savaşlarda düşmana zarar vermek amacıyla kullanılan bir teknik olup aynı zamanda idman olarak nitelendilmektedir. Şuanda da Uşak, Erzurum ve Ardahan başta olmak üzere Anadolu’nun belli kesimlerinde yaygın olarak oynanmaktadır.
2- Güreş
Güreş, binlerce yıllık bir geçmişe sahip geleneksel bir spordur. İki rakibin fiziksel gücünü esas alarak üstünlük sağlayanın kazanması esasında dayanır. Yağlı güreş, karakucak güreş, bağ bozumu güreşi ve kırkpınar yağlı güreşleri olmak üzere Türklerin dört temel güreş çeşidi vardır.
Güreş sporu zaman içerisinde kendisine uluslararası olimpiyatlarda da yer bulmuş bir türk ata sporudur. Günümüzde de popülerliğini sürdürmekle birlikte dünyanın farklı bölgelerinde çeşitli varyasyonlarıyla oynanmaya devam etmektedir.
Sporsepeti Öneri: Güreş Kuralları ve Teknikleri Nelerdir?
3- Binicilik
Eski yıllardan bu yana at, bir savaş aracı olarak kullanmıştır. Bu sebeple küçük yaşlardan itibaren olası bir savaşa hazırlıklı olmak amacıyla binicilik eğitimleri verilmeye başlanmıştır. Zaman içerisinde at biniciliği bir spor haline gelerek uluslararası arenada düzenlenen yarışmalar arasında yer almıştır. Binicilik kimi için bir spor branşı kimisi için de bir yaşam tarzı olarak bilinir.
4- Okçuluk
Ok, en ilkel silahlardan biri olarak bilinmektedir. Geleneksel ata sporlarımızdan biri olan okçuluğun tarihi binlerce yıl öncesine dayanır. Bir ok ve yay kullanarak özellikle uzun mesafeli atışlarda hedefe isabet ettirmeye atışlarının yapılmasıyla tanınmıştır.
Eski Türklerde, okçuluk eğitimi çok küçük yaşlarda başlamıştır. Bu sporda yetişen gençlerin bir süre sonra koşan bir atın üzerine binerek hedeflere isabet ettirmeye çalışmasıyla bir spor haline gelmiştir.
İncelemek isteyebilirsiniz: Okçuluk Nedir? Okçuluk Kuralları Nelerdir?
5- Çevgan
Çevgan şu anda adını sık sık polo olarak duyduğumuz bir binicilik sporudur. Dört ya da altı kişiden oluşan iki grup arasında oynanır. Oyuna başlamak için sahaya kale olarak birbirinden 7-8 metre uzaklıkta iki sütun konuluyordu.
Sporcular ata binerek ellerinde bulunan ucu eğri değnekle rakibin önünde bulunan tahtadan yapılmış topu kaleye ulaştırmaya çalışıyordu. Çevganda amaç topun kaleye taşınmasıydı.
6- Gökbörü
Gökbörü geleneksel atlı sporlarımızdan biridir. Oğlak derisinin içerisine saman doldurulmasıyla oynanmaktadır. Eski Türklerin olası herhangi bir savaşa karşı hazırlıklı olması amacıyla oynanmaya başlayan bir spor olup antrenman şeklinde değerlendirilmiştir.
7- Matrak
İlk olarak 16. Yüzyılda oynanan matrak bir tür askeri spordur. Vaka-i Hayriye’nin gerçekleşmesi ile birlikte matrak oyunu yasaklanmıştır. 2010 yılına gelindiğinde bu spor Geleneksel Spor Dalları Federasyonu’na bağlanmış ve tekrardan oynanmaya başlamıştır.
Matrak oyunu, sporcunun rakibin kafasına matrağı dokundurmasıyla oynanır. Kurallarda birtakım düzenlemelere gidilmiştir. Oyun sırasında koruyucu ekipmanları düşmüş sporcuya vurulması kesinlikle yasaktır. Matrak oyunu için sopa, kalkan, miğfer ve özel kıyafetlere ihtiyaç vardır.
8- Atıcılık
Atıcılık sporu, çeşitli silah araçları kullanarak hedefe atış yapmayı amaçlayan bir spor etkinliğidir. Tarihi oldukça eskiye dayanan bu spor ilk olarak savunma ve avcılık amaçlarıyla ortaya çıkmıştır. Zaman içerisinde gelişerek bir spor branşı haline gelmiştir.
Ateşli silahların icat edilmesi atıcılık sporunun gelişimine katkı sağlamıştır. Orta Çağdan günümüze kadar gelen bu spor branşı, uluslararası arenalarda da desteklenmektedir.
Detaylı bilgi için: Atıcılık Sporu Nedir? Nasıl Yapılır?
9- Kızbörü
Kızbörü düğün oyunu olarak bilinir. Düğün törenlerinde gelin ve damat adına bir hayvan kesilir ve gelinin kesilen hayvanı kaçırmasıyla oyun başlar. Ardından gelini erkek tarafı kovalar ve hayvanı almaya çalışır. Bir nevi hayvan kapma yarışıdır. Düğün sahiplerinin eğlendiği bir oyun olarak karşımıza çıkmaktadır.
10- Tepük
Tepük sporunun ne zaman ortaya çıktığı net olarak bilinmemektedir. Çocukların ayaklarıyla topu tepmesi ile oynanan bu spor Türk futbolunun kökeni oluşturmuştur. Günümüz futboluna oldukça benzeyen tepük sporu topun tekmelenerek ayakta sektirilmesiyle oynanmaktadır.
Çok daha fazla içeriğe ulaşmak için Sporsepeti’nin Spor Kütüphanesi’ni ziyaret edebilirsiniz.